ติดต่อ ผังเว็บไซต์  
 
 
 
หน้าหลัก แนะนำหน่วยงาน บทบาทหน้าที่ โครงสร้างหน่วยงาน แผนงานงบประมาณ บุคลากร
โครงการส่งเสริมและสาธิตพัฒนาพื้นที่ทิ้งร้างเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการใช้ที่ดิน

          ที่ดินของประเทศไทยได้มีการถือครองและใช้ประโยชน์ในวัตถุประสงค์ต่างๆ เพื่อสนองต่อความต้องการทั้งในด้านการอนุรักษ์และพัฒนามาอย่างต่อเนื่องจนถึงปัจจุบัน โดยแบ่งการถือครองเป็น 2 ลักษณะใหญ่ๆ คือ รัฐและเอกชนโดยมีเป้าหมายที่แตกต่างกัน รัฐมุ่งเน้นการอนุรักษ์เป็นหลัก ขณะที่ประชาชนส่วนใหญ่จะใช้ในด้านการผลิตเพื่อการพัฒนาเศรษฐกิจและการยังชีพ ดังนั้นโดยข้อเท็จจริงที่ดินทั้งหมดจึงถูกใช้ประโยชน์ไปหมดสิ้นแล้ว และกำลังเผชิญกับปัญหาที่ดินทั้งในด้านการถือครองและการใช้ประโยชน์ ซึ่งนับวันจะทวีความรุนแรงมากขึ้นเรื่อยๆ โดยสะท้อนมาจากการลงทะเบียนคนจน ซึ่งมีปัญหาด้านที่ดินเป็นอันดับแรก การชุมนุมเรียกร้องความช่วยเหลือของเกษตรกรและคนยากจน ตลอดจนปัญหาด้านการผลิตที่มีผลตอบแทนที่ลดลง ต้นทุนสูงขึ้นซึ่งเป็นผลมาจากความเสื่อมโทรมของทรัพยากรดิน
          กระบวนการแก้ไขที่รัฐบาลได้ดำเนินการจึงมุ่งเน้นที่สองส่วนหลัก ๆ คือ การปรับโคร งสร้างการผลิตเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตให้มีความสอดคล้องกับทรัพยากรและการใช้เทคโนโลยี อีกด้านหนึ่งก็คือ การจัดที่ดินทำกิน สำหรับคนยากจนเพื่อการยังชีพ โดยนำเอาที่ดินของรัฐประเภทต่าง ๆ มาจัดสรรให้ แต่ด้วยความจำกัดของที่ดินทำให้ไม่อาจดำเนินการได้เพียงพอต่อความต้องการได้ การเพิ่มประสิทธิภาพการใช้ที่ดิน จึงเป็นทางออกประการหนึ่งในการแก้ปัญหาเรื่องที่ดินและการผลิต โดยในข้อเท็จจริงในขณะที่เกษตรกรหรือคนจนจำนวนมากไม่มีที่ทำกิน แต่กลับมีที่ดินบางส่วนได้ถูกปล่อยทิ้งว่างไว้โดยไม่ให้เกิดประโยชน์อะไร จากข้อมูลพบว่ายังมีที่ดินทิ้งร้าง 6,439,147 ไร่(ข้อมูลปี พ.ศ. 2545) ที่อยู่นอกเขตป่าไม้ของรัฐในรูปแบบต่างๆ กัน เช่น เป็นนาร้าง ไร่ร้าง ป่าละเมาะ ที่ลุ่มต่ำ และเหมืองแร่ร้าง จึงก่อให้เกิดความสูญเสียโอกาสทั้งในด้านเศรษฐกิจและการแก้ไขปัญหาสังคม จึงควรจะได้มีการเร่งรัดการดำเนินการนำที่ดินเหล่านี้มาใช้ให้เกิดประโยชน์โดยเร็ว ซึ่งนอกจากจะช่วยแก้ไขปัญหาที่ดินแล้วยังเป็นการฟื้นฟูทรัพยากรดินให้มีประสิทธิภาพในการผลิตอีกด้วย

วัตถุประสงค์
          เพื่อปรับปรุงและฟื้นฟูทรัพยากรดินที่ถูกทิ้งร้างให้เกิดประสิทธิภาพในการผลิต สร้างมูลค่าให้กับที่ดิน ตอบสนองต่อการแก้ไขปัญหาทางด้านเศรษฐกิจและสังคม และที่สำคัญคือ การอนุรักษ์และพัฒนาที่ดินให้เกิดความยั่งยืนระยะยาว
 
เป้าหมาย
          ดำเนินการส่งเสริมและจัดทำแปลงสาธิตในพื้นที่ทิ้งร้างประเภทต่างๆ กระจายตามความเหมาะสมของปริมาณพื้นที่ เน้นนาร้างและไร่ร้างเป็นอันดับแรก
ระยะเวลาดำเนินการ
          ปีงบประมาณ 2549 ระหว่างเดือนมีนาคม ถึง เดือนกันยายน 2549
 
พื้นที่ดำเนินการ
          ดำเนินการในพื้นที่ 76 จังหวัดทั่วประเทศไทย
          6. เหมืองแร่ร้าง ลักษณะดินเป็นทรายจัด เกิดขึ้นภายหลังจากการทำเหมืองแร่ มีก้อนกรวด ก้อนหิน เศษหินกระจัดกระจายทั่วไป เป็นหย่อมๆ สภาพพื้นที่สูงๆ ต่ำๆ และมีขุมเหมืองหรือแอ่งน้ำกระจัดกระจายไปทั่ว เหมืองแร่ร้างไม่เหมาะสมต่อการทำการเกษตรกรรม จึงถูกทิ้งร้างว่างเปล่า
หน่วยงานที่รับผิดชอบ
          1. สถาบันวิจัย พัฒนาเพื่อป้องกันการเป็นทะเลทรายและการเตือนภัย ดำเนินการจัดทำรายละเอียดของแผนงานและงบประมาณเสนอกรมฯ เพื่อขอความเห็นชอบ
          2. สพข. และ สพด. ต่าง ๆ ดำเนินการในด้านการส่งเสริมและสาธิต ตลอดจนการรายงานผลการปรับปรุงและฟื้นฟูพื้นที่ทิ้งร้าง
วิธีการ
          ใช้แนวทางการส่งเสริมและสาธิตตามขั้นตอน ดังนี้
          1. ตรวจสอบพื้นที่ทิ้งร้าง เพื่อให้ทราบถึงประเภทและสาเหตุของการทิ้งร้างที่แท้จริง
          2. คัดเลือกพื้นที่ดำเนินการโดยใช้หลักเกณฑ์ต่างๆ ดังนี้
               2.1 ควรเป็นพื้นที่ทิ้งร้างที่มีขนาดใหญ่ที่คาดว่าจะมีผลกระทบต่อความเสื่อมโทรมของทรัพยากรดิน สิ่งแวดล้อมและมูลค่าทางเศรษฐกิจในวงกว้าง ตลอดจนมีศักยภาพต่อการขยายผลได้อย่างมีประสิทธิภาพ
               2.2 เกษตรกรมีความต้องการและความพร้อมเข้าร่วมโครงการ ซึ่งจะต้องเป็นเจ้าของที่ดินตามกฎหมายประเภทใดประเภทหนึ่ง
               2.3 หากเป็นการส่งเสริมและสาธิตในด้านการปลูกไม้สักจะต้องเป็นพื้นที่ที่มีความเหมาะสมทางกายภาพเบื้องต้น สำหรับการเจริญเติบโตของไม่สัก และไม่มีข้อจำกัดในด้านการถือครองหรือกฎหมายที่เกี่ยวข้อง
          3. ชี้แจงทำความเข้าใจ เพื่อการมีส่วนร่วมของเจ้าของที่ดินในด้านการผลิต การฟื้นฟูพื้นที่ร้างให้เกิดประโยชน์ทั้งในด้านมูลค่าทางเศรษฐกิจ และการอนุรักษ์ ฟื้นฟูทรัพยากรดินและสิ่งแวดล้อม
          4. ดำเนินการจัดทำแปลงสาธิต ตั้งแต่การปรับปรุงโครงสร้างพื้นฐานให้เหมาะสมกับการใช้ประโยชน์ตามสภาพและการทิ้งร้างแต่ละประเภท เช่น การยกร่อง การปรับระดับพื้นที่ ทำคันคูล้อมรอบแปลง การปรับปรุงบำรุงดิน รวมไปถึงการปลูกพืชที่เหมาะสมกับสภาพพื้นที่และสภาพแวดล้อมที่มีผลตอบแทนคุ้มค่ากับการลงทุน
          5. รายงานผลการดำเนินงานทั้งในด้านการส่งเสริมและสาธิต ถึงปริมาณของพื้นที่ร้างที่ได้รับการพัฒนาเปลี่ยนแปลงตลอดจนประเภทการใช้ที่ดินเกิดขึ้นในแต่ละระยะเวลา เพื่อเป็นข้อมูลในการติดตามการฟื้นฟูและเพิ่มประสิทธิภาพการใช้ที่ดินต่อไป
ผลที่คาดว่าจะได้รับ
             1. ที่ดินที่ถูกทิ้งว่างไว้จะถูกนำมาใช้ในการเพิ่มมูลค่าการผลิต เพื่อการพัฒนาอาชีพของเกษตรกรและการพัฒนาเศรษฐกิจของประเทศ
          2. ทรัพยากรดินได้รับการฟื้นฟู เพื่อป้องกันและแก้ไขปัญหาความเสื่อมโทรมพร้อมกับการอนุรักษ์ดินและน้ำให้กับพื้นที่ให้เกิดประสิทธิภาพในการผลิตที่สูงขึ้น
          3. ผลต่อเนื่องในด้านการสร้างงาน สร้างอาชีพ แก้ไขปัญหาด้านประสิทธิภาพการใช้ที่ดิน และการละทิ้งถิ่นฐาน ตลอดจนปัญหาสังคมในหลาย ๆ ด้าน
 
Office of Landuse Administration and Development
สำนักบริหารและพัฒนาการใช้ที่ดิน
กรมพัฒนาที่ดิน กระทรวงเกษตรและสหกรณ์

2003/61 ถนนพหลโยธิน เขตจตุจักร กรุงเทพฯ 10900
โทร. 0-2562-5100 ต่อ 1320